De kerk in het midden

 

In 1658 treedt Willem van Haren in het huwelijk met Lysbet van Hemmema. Aanvankelijk betrekt het jonge stel een sobere huurwoning in de dorpsstraat van Sint-Anna. Al na een paar jaar koopt hij dit pand, maar de wens om een huis te bewonen met meer status en allure begint te kriebelen bij de jonge grietman. In 1673 verandert de huurwoning onder handen van bekwame timmerlieden en nijvere metselaars in een deftige state, een klein kasteeltje, dat uitdrukking geeft aan zijn positie als grietman en afgevaardigde aan diverse hoven. Ook de tuinen achter het huis met singels, vijvers en plantages ademen de sfeer van hoofse voornaamheid.

 

Tegenover die gerenoveerde woning staat een kerk. Dit godshuis ziet er nogal vervallen en armoedig uit: het is geen plek, waar de Van Harens hun familie en elitaire vrienden trots mee naar toe nemen. Weliswaar hadden Rembrandt en Saskia elkaar in die kerk het jawoord gegeven, maar  dat is aan weinigen bekend. De Van Harens schrijven zich er in als lidmaten en zitten er geregeld aan aan het avondmaal. Het uitzicht op een toren met een ui en een kerk met een dwarsschip is in hun ogen echter weinig verheffend. Van Haren spreekt erover met pachters en landeigenaren en men neemt het besluit: er moet een nieuwe kerk komen, op dezelfde plek: centraal in het dorp. Maar wie zal dat betalen? Van Haren weet de weg naar het grote geld: Gedeputeerde Staten schenken 11.500 caroliguldens, de landeigenaren ruim 5600 en met een lening van 1400 gulden weet Van Haren de eindjes aan elkaar te knopen. Voor ruim 17.500 verrijst vlak voor zijn voordeur een prachtige, achthoekige kerk, pronkstuk van het dorp. Tot meerdere glorie van vooral de Van Harens.

 

Vanaf 1682 luiden de klokken om gelovigen ter kerke te manen, om arbeiders te vertellen dat ze het werk kunnen neerleggen en naar huis mogen keren om te eten. De dorpelingen trouwen er, houden daar hun kinderen ten doop, en treuren er bij een begrafenis om het verlies van een geliefde. In de dorpsgemeenschap staat de kerk nog in het midden. Tijden zijn tijden. In de tweede helft van de 19e eeuw waart de geest van Marx en Engels rond op het Bildt. In Friesland is Troelstra zijn profeet. In 1889 houdt Domela Nieuwenhuis een redevoering in de kerk: honderd jaar na de Franse Revolutie. De kerk is nog nooit zo vol geweest. Veel arbeiders en anderen verliezen hun geloof en verlaten de kerk. De kerk verschuift meer en meer naar de rand van de samenleving. Nog andere kerkgebouwen verrijzen in het dorp.

 

Toch is de Van Harenskerk tot op de huidige dag voor veel Sint-Annabuursters meer dan een gebouw. De klok, de toren, het leistenen dak en dan dat prachtige interieur! In 2012 is de kerk overgedragen aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT). Deze stichting staat borg voor groot onderhoud en restauratie. Een Plaatselijke Commissie probeert de kerk weer een plaats te geven in het midden van de belangstelling en zorgt voor een breed aanbod van activiteiten. Zij nodigt de mensen van harte uit om aanwezig te zijn bij koffieconcerten, lezingen, exposities, of gewoon op een zaterdagmiddag, als de deuren wijd open staan en vrijwilligers bereid zijn een interessante rondleiding te geven.

 

Vorig jaar heeft de SAFT een actie gehouden onder donateurs. De royale opbrengst mag door de Plaatselijke Commissie worden besteed om nog meer en nog beter de gasten te bedienen. Lezingen kunnen binnenkort worden gehouden met ondersteuning van een beamer. Tentoonstellingen worden nòg overzichtelijker en aantrekkelijker gemaakt, door plaatsing van semipermanente panelen. De Commissie is bezig een website te ontwikkelen, zodat de informatievoorziening up to date kan worden en belangstellenden  in binnen- en buitenland kunnen lezen wat er  op de agenda staat. Ook schoolkinderen zien we graag in de kerk: leerlingen van beide basisscholen doen mee aan een educatief project en ontdekken hoe mooi dit gebouw van binnen is. En dan heeft de Van Harenskerk ook nog zijn oorspronkelijke functie: de PKN in Sint-Anna huurt het gebouw ongeveer twintig keer per jaar voor een eredienst.

 

 

Het jaar 2014 is niet meer heel jong. In maart hebben de liefhebbers al kunnen genieten van het enthousiaste optreden van de Bútsoekers. Ook een lezing over het geslacht Van Haren, gegeven door Kees Kuiken en Jacob van Sluis, weet het publiek zeer te waarderen. Maar dat is geweest. Wat kunt u in 2014 nog verwachten?

 

Agenda